Samen sta je sterk

"Het ergste vind ik dat we tijdens het eten niet meer kunnen praten."
"Ik moet plotseling alles regelen. Dat heb ik nog nooit gedaan."

Opeens veel minder of niet meer horen, heeft grote gevolgen voor heel veel dingen in dagelijks leven. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor je partner. In dit artikel staat de partner centraal.

Het zal je maar overkomen dat je partner opeens veel minder of niet meer hoort. In het begin is er nog de hoop. Het is tijdelijk. Samen loop je dokters af, waar met name jij te horen krijgt wat er mogelijk aan de hand is. En dat is slechts één van de veranderingen na het gehoorverlies van je partner. Plotseling richten mensen zich alleen tot jou voor de communicatie. Neem jij de telefoon op, doe jij de deur open, voer jij de gesprekken, komen de kinderen alleen nog naar jou toe met vragen. Je partner gaat mogelijk feestjes en uitjes vermijden. Een bezoek aan een concert, opera, theater behoort niet meer tot de (gezamenlijke) uitjes.

Een ingrijpende gebeurtenis die vraagt om aanpassing en later verliesverwerking. Maar hoe doe je dat? Heb je eerdere veranderingen (verhuizing, trouwen, geboorte kind, nieuw werk) allemaal samen kunnen bespreken, nu is het opeens heel moeilijk om de ander te bereiken. Je partner kan wel vertellen hoe het met hem/haar gaat, maar jouw antwoord is moeilijk te volgen. Voor je het weet spreek je in korte zinnen, laat je veel weg van wat je eigenlijk wilt zeggen. Ook met opschrijven is het moeilijk je hele verhaal te doen. Er is dan weinig voor nodig om ieder op een eigen eilandje te belanden. Worstelend met dit verlies van contact/communicatie met elkaar.

Soms is het gehoorverlies tijdelijk, maar vaak zal het blijvend zijn. In het begin zie je de ander mogelijk als ‘zieke’, iemand die verzorging behoeft en ontzien moet worden. Maar als het langer duurt en blijvend blijkt te zijn, dan wil je misschien ook weer meer tijd en ruimte voor jezelf. Je relatie is opeens drastisch veranderd, waarbij je nieuwe taken en verantwoordelijkheden hebt gekregen, maar wil je dit wel? Jullie gezamenlijke toekomst ziet er plotseling anders uit. Je bent wat verloren en er zijn vaak maar weinig mensen in de omgeving die dat zien. Dat kan allerlei gevoelens oproepen: boosheid, verdriet, machteloosheid en eenzaamheid.

En dan? Soms lukt het om samen een nieuw evenwicht te vinden. De statistieken laten echter zien dat ook veel relaties na gehoorverlies van een van beide partners in een echtscheiding eindigen. Hoe kun je een echtscheiding voorkomen? Hoe kun je elkaar toch weer bereiken en samen dingen delen? Het is ten eerste belangrijk om samen alle stappen te doorlopen in het proces van omgaan met gehoorverlies (zie ook de serie artikelen 'Je gehoor verliezen: een leven lang leren' in voorgaande nummers van Plotsdoof). Samen de medische molen door, samen naar hulpmiddelen kijken, samen werken aan nieuwe vormen van communicatie (spraakafzien, ondersteunende gebaren, inzetten schrijftolk). Dit draagt bij aan wederzijds begrip.

De afgelopen jaren heb ik veel echtparen begeleid in het omgaan met gehoorverlies. Vaak stond een van beide (de ene keer de goedhorende, de andere keer degene met gehoorverlies) op het punt om een scheiding serieus te overwegen. "We praten niet meer met elkaar." "We leven langs elkaar heen." "Ik heb het gevoel dat ik op mijn tenen moet lopen." Voor mij is dit de meest dankbare vorm van relatietherapie. Vaak is het eerste gesprek bij mij samen met een schrijftolk al heel verhelderend. Thuis, zonder tolk, is een gesprek van een uur niet mogelijk. Plotseling hoor je veel meer van wat de ander denkt en voelt dan in de afgelopen maanden, soms zelfs jaren is besproken. Vervolgens wordt er thuis geoefend met weer met elkaar praten, soms door samen achter de laptop te kruipen of via spraakafzien en/of ondersteunende gebaren. Tenslotte is de kern vaak het naar elkaar kunnen benoemen van wat er voor jezelf wel en niet heeft gewerkt op een dag. De kleine irritaties, maar dus ook juist wat je waardeert in de ander. Je zult merken dat je daar uiteindelijk niet veel woorden voor nodig hebt (daar was je al in getraind geraakt). Dagelijks maximaal een kwartier kan al genoeg zijn.

Een jubelverhaal? Nee, natuurlijk blijft het gehoorverlies en de gevolgen daarvan een verlies voor beide partners. Met alle emoties en frustraties die daarbij horen. Maar…SAMEN STA JE STERK!

Bron: Plotsdoof, blad van de stichting Plotsdoven, december 2008