Thea van der Wilt (l.) en Linda Renes (r.).
Als je in korte tijdj e gehoor verliest, stort je wereld in. Dit roept heftige emoties op en veel vragen. Maar waar vind je antwoorden? Het NC PLD, Nederlands Centrum voor Plots- en Laatdoven, biedt uitkomst. Dit landelijk aanspreekpunt coördineert zorg, hulp en diensten voor mensen die (een groot deel van) hun gehoor abrupt of geleidelijk verliezen.
'Mensen die hun gehoor plotseling of geleidelijk verliezen,
lopen vast', vertelt Thea van der Wilt, manager van het NC PLD.
'Op een bepaald moment kun je niet meer op je vertrouwde manier
communiceren. Dit heeft grote impact op je relaties thuis, je
sociale leven, je werk, je hobby's.
Je totale functioneren wordt belemmerd omdat al je
contacten gebaseerd zijn op communicatie via het gehoor.
Bovendien moet je het verlies accepteren en verwerken.
Dit rouwproces is zwaar. Je bent iets verloren dat normaal
was, je moet je zelfstandigheid inleveren voor een bepaalde
athankelijkheid. Maar onze cliënten, waaronder overigens
veel ernstig slechthorende mensen, willen juist blijven
meedraaien in de 'horende maatschappij'; dat hebben ze
altijd gedaan. Dit is ook het belangrijkste verschil tussen onze
doelgroep en mensen die slechthorend of doof geboren zijn;
die hebben hun leven er van jongs af aan op ingericht.'
Thea van der Wilt spreekt als manager én ervaringsdeskundige:
vier jaar geleden heeft zij haar gehoor in korte
tijd grotendeels verloren. Zij kan zich dan ook als geen
ander verplaatsen in de doelgroep van het NC PLD.
Krachtenbundeling
Plotsdootheid betekent: in relatief korte tijd geheel doof
worden. Doof worden na toenemende slechthorendheid
wordt laatdootheid genoemd. 'Soms is er een aanwijsbare
oorzaak voor. Hersenvliesontsteking, medicijngebruik,
een brughoektumor, verkeersongeluk of valpartij kunnen
leiden tot plots- oflaatdootheid. Maar vaak ontstaat
het gehoorverlies 'zomaar'. Naar schatting worden er
jaarlijks zo'n 200 mensen door getroffen', vertelt Thea.
'Zij kunnen terecht bij het NCPLD, het landelijk aanspreekpunt
dat in 2005 is opgericht en sindsdien wordt bestuurd
door de Stichting Plotsdoven. Binnen het NCPLD werken
diverse professionele partijen samen die diensten, zorg
en onderwijs voor slechthorenden en doven aanbieden:
Bureau DDS; VIA, landelijk centrum voor GGZ en
gehoorstoornissen; Academisch Centrum Kinder- en
Jeugdpsychiatrie Curium De Vlier; Koninklijke Effatha
Guyot Groep; Viataal en de Federatie van Nederlandse
Audiologische Centra. Het NC PLD biedt totaaladvies en
ondersteuning aan mensen die hun gehoor gedeeltelijk of
geheel kwijt zijn. De Stichting Plotsdoven biedt lotgenotencontact,
voorlichting en belangenbehartiging.'
Maatwerk
Thea vervolgt: 'Onze cliënten hebben ieder eigen vragen
en problemen, maar ervaren allemaal dat op een gegeven
moment veel dingen niet meer lukken'. Linda Renes,
coördinerend casemanager hulpverlening, vertelt wat
het NC PLD hun biedt: 'Als iemand op een van onze
vijf regiokantoren komt, praten we eerst over zijn/haar
ervaringen en problemen. Vervolgens bespreken we wat
de cliënt belangrijk vindt. Meestal draait dit om het beter
kunnen communiceren met de omgeving en inzetten van
hulpmiddelen. Plots- en laatdoven hebben vaak erg weinig
informatie gekregen, zitten met veel vragen en hebben
geen idee van de mogelijkheden. Ik help om alle vragen
beantwoord te krijgen en hulptrajecten op te starten.
Wij ondersteunen cliënten bij het psychisch-sociale
proces, bijvoorbeeld via begeleiding door sociaalmaatschappelijk
werk, relatie- of gezinsbegeleiding, informatiebijeenkomsten, lotgenotencontact
of hulp van het doventeam of VIA. Ook bieden wij ondersteuning in
werksituaties en advies en begeleiding bij het vinden van
passende hulpmiddelen. Verder reiken wij mogelijkheden
voor betere communicatie aan, zoals cursussen Nederlands
met ondersteunende Gebaren (NmG) of spraakafzien.
Bij dit alles richten wij ons op de cliënt én zijn omgeving.
Onze informatie en adviezen zijn gratis. Voor zorg- en
hulpverlening is een indicatie nodig; wij ondersteunen
cliënten bij het verkrijgen hiervan.' Tip: op www.ncpld.nl
staan diverse voorbeelden van individuele hulptrajecten.
Persoonsverandering
Thea's eigen verhaal illustreert hoezeer het NC PLD in een
behoefte voorziet. 'Ik heb zelf ondervonden hoe moeilijk
het is om informatie te vinden (het centrum bestond
nog niet). Ik zat met veel vragen; ik kende de wereld van
slechthorenden en doven niet. Bovendien betekent ernstig
gehoorverlies ook dat je op andere fronten veel verliest.
Ik kon niet meer actief deelnemen aan alles wat zo normaal
was; dat is heftig. In mijn baan had ik veel mensen om
me heen, veel vergaderingen en telefoontjes. Mijn sterk
beperkte gehoor raakte zo overprikkeld dat ik geen geluid
meer kon verdragen als mijn kinderen thuiskwamen.
Hoe kun je dan zakelijk en privé blijven functioneren?
Ondersteuning hierbij heb ik erg gemist. Wel heb ik veel
gehad aan loopbaanbegeleiding, dat er iemand meekeek
wat reëel was om van mezelf én van anderen te vragen -
want communicatie is een gedéélde verantwoordelijkheid!
Ook heb ik Nederlands met ondersteunende Gebaren 1
(NmG 1) gedaan en doe ik nu samen met mijn omgeving
NmG 2. Inmiddels heb ik werk gevonden dat bij me past
en ben ik meer gewend aan slechthorend zijn. Maar de hele
dag mensen om je heen, muziek, actieve groepsdiscussies,
dat kan niet meer. Plots- of laatdoofheid verandert je als
persoon; je zelfbeeld blijkt gekoppeld aan je zintuiglijke
mogelijkheden. Je moet een pas op de plaats maken en
je bezinnen op wat je belangrijk vindt. In dit proces is
alle hulp welkom. Ik ben blij dat wij vanuit het NC PLD
iedereen die zijn gehoor gedeeltelijk of geheel verliest,
op weg kunnen helpen!'
Bron: Horen, 6 december 2007