Veelgestelde vragen

Wat moet je doen als je je gehoor aan een kant of geheel verliest?
Ga zo snel mogelijk naar een KNO-arts (hiervoor is een verwijzing van de huisarts nodig). Soms kan er namelijk nog wat aan gedaan worden als binnen 5 dagen wordt gehandeld.

Ik ben doof aan 1 oor geworden. Hoeveel kans heb ik dat mijn andere oor ook slecht wordt?
Die kans bestaat altijd bij iedereen, die hoeft nu niet groter te worden. Gehoorverlies is echter altijd reden om een specialist te raadplegen: de KNO arts.

Mijn KNO-arts zegt dat er niets aan het verlies van het gehoor te doen is, maar wat nu?
De KNO-arts kijkt of er operatief, medicinaal of op andere wijze iets aan het gehoorverlies te doen is. Wanneer dat niet kan, wil dat nog niet zeggen dat u verder niet geholpen kunt worden. U kunt bij een Audiologisch Centrum terecht om te kijken of u iets aan hulpmiddelen zou kunnen hebben. Gehoorverlies betekent echter – net als bij ieder verlies – rouw en rouwverwerking. Het is een nieuwe situatie waar u zich op in moet stellen, privé en op het werk kan dit veranderingen vergen. Hierbij kan het NC PLD u verder helpen en ook vrijwel alle Audiologische Centra bieden hierin ondersteuning.

Wat is de oorzaak van ineens doof of slechthorend worden?
Dit kan veroorzaakt worden door hersenbeschadiging als gevolg van een ongeluk, hersenvliesontsteking, tumoren en een infectie. Niet altijd is de oorzaak te achterhalen.

Gevolgen van gehoorverlies

Mijn gehoorverlies geeft problemen op mijn werk. Hoe pak ik dat aan?
Soms zijn er aanpassingen noodzakelijk op het werk, zoals een aangepaste telefoon, een rustiger werkomgeving of technische aanpassingen om alarmering van b.v. machines "zichtbaar" te maken, soms is het beter om naar ander werk om te zien, binnen of buiten de huidige werkkring. Er zijn gespecialiseerde loopbaanbegeleiders en jobcoachers met veel ervaring met doven en slechthorenden die aan u, uw werkgever en uw collega’s advies kunnen geven (www.ggmd.nl, www.werkpad.nl). Zij kunnen ingeschakeld worden via een reïntegratietraject of op andere wijze. Wanneer u arbeidsgehandicapt bent verklaard (via de ARBO-arts) is het vaak mogelijk via de wet REA vergoeding te krijgen voor technische aanpassingen en het inschakelen van deskundige begeleiding. Ook een Audiologisch Centrum kan informatie en begeleiding geven over wat slechthorendheid in uw leven betekent.

Mijn slechthorendheid veroorzaakt misverstanden en irritaties met mijn partner. Wat kan ik daaraan doen?
Wanneer iemand ineens, of langzaam aan slechter hoort is dat ook voor de omgeving erg lastig en wennen. Een ander kan moeilijk voorstellen wat men wel en wat men niet hoort en het verschil tussen horen en echt verstaan. Ook het feit dat het per situatie verschillend kan zijn, b.v. afhankelijk van de ruimte, bijgeluiden, de snelheid waarmee iemand praat, de hoogte en luidheid van de stem, is voor een ander moeilijk in te schatten. Het komt dan ook vaak voor dat dit in de huiselijke kring en/of op het werk tot irritaties en ook wel misverstanden leidt. Het is natuurlijk jammer dat naast de gehoorproblemen de (mis)communicatie voor nog meer problemen zorgt, b.v. in de relatie. Een goede communicatie is de verantwoordelijkheid van beide zijden. Beiden moeten zich hiervoor inspannen en geduld hebben. Wat u er bijvoorbeeld aan kunt doen: Leg goed uit wat u wel hoort/verstaat en wat niet en hoe dit per situatie kan verschillen. Er bestaan lijsten met tips voor de omgang met slechthorende mensen om met uw omgeving door te nemen (b.v. op www.nvvs.nl : omgang met slechthorenden). Er bestaan communicatietrainingen (o.a. bij Audiologische Centra) en cursussen spraakafzien. Tot slot kan het zinvol zijn om (samen) een gesprek te hebben met een maatschappelijk werker die gespecialiseerd is in doven en slechthorenden, zoals bij de GGMD (www.ggmd.nl) of bij een Audiologisch Centrum (www.fenac.nl).

Ik ben doof geworden aan 1 oor maar hoor nu steeds ruis.
Tinnitus (ruis of ander geluid) is een zeer veel voorkomend bijverschijnsel bij plotsdoofheid, ook als dat eenzijdig is. Het is niet schadelijk maar wel heel vervelend.

Mijn tinnitus (oorsuizen) is haast ondragelijk. Valt daar iets tegen te doen?
Er zijn vrijwel geen mogelijkheden om de tinnitus te laten verdwijnen. U kunt zich laten informeren door een Audiologisch Centrum (adressen via www.fenac.nl), b.v. over de mogelijkheden van een zogenaamde tinnitusmaskeerder. Verder zijn er mogelijkheden om via individuele begeleiding of groepsbijeenkomsten beter met tinnitus om te leren gaan. U kunt daartoe informatie krijgen bij het NC PLD.
Er bestaat ook een Tinnitusnummer waar u naartoe kunt bellen voor verwijzingen en informatie: 030-6354000.

Door gehoorverlies raakt mijn moeder in isolement. Wat is daaraan te doen?
Allereerst is het van belang dat uw moeder hulpmiddelen heeft die afgestemd zijn op haar gehoor en mogelijkheden. Haar omgeving moet ook weten wat zij wèl en wat zij niet hoort en hoe zij daar op in kunnen spelen door b.v. dichtbij, goed in het licht, duidelijk articulerend te praten. Vermoeidheid door de inspanning om goed te horen speelt altijd een rol. Men kan hier rekening mee houden door niet te lange gesprekken in een voor uw moeder makkelijke situatie te voeren, bijvoorbeeld 1 op 1. Het kan altijd zinvol zijn een gesprek te hebben met een maatschappelijk werker die gespecialiseerd is in doven en slechthorenden zoals bij de GGMD (www.ggmd.nl) of bij een Audiologisch Centrum (www.fenac.nl). U kunt ook altijd bij het NC PLD informeren waar u terecht kunt.

Praten doven en slechthorenden altijd harder?
Dat hoeft niet zo te zijn. Wel is het zo dat een dove de eigen stem niet hoort en deze daardoor moeilijk kan beheersen waardoor deze te luid of te zacht kan zijn; een ander zal daarop moeten attenderen. Ook een slechthorende met een behoorlijk gehoorverlies hoort de eigen stem soms niet goed waardoor soortgelijke problemen kunnen ontstaan.

Communicatie

Welke communicatiemogelijkheden zijn er als je ineens doof wordt?
Pen en papier is meestal een eerste begin. Men kan Nederlands met ondersteunende gebaren leren (NmG), beter leren om spraak af te zien (dat is meer dan alleen liplezen), veel gebruik maken van SMS, chatten en andere moderne vormen van communicatie, en gebruik maken van een schrijftolk.

Nederlands met Gebaren

Wat is NmG?
NmG staat voor Nederlands (ondersteund) met Gebaren. Men spreekt gewoon maar duidelijk articulerend en maakt gebaren bij woorden die gezegd worden. Het is niet hetzelfde als Nederlandse Gebarentaal (NGT); daarbij wordt namelijk niet gesproken, dus kan er ook geen spraakafzien worden toegepast, terwijl dit bij NmG juist een essentieel onderdeel is. Ook houdt NmG de grammatica (woordvolgorde) van het Nederlands aan, terwijl NGT een geheel eigen grammatica heeft.

Wat heb ik aan NmG?
Door het maken van gebaren tijdens de spraak heeft u meer houvast. U kijkt naar het gezicht, de mond, hoort wellicht klanken en ziet de gebaren. Met al deze informatie valt beter te begrijpen wat er gezegd wordt.

Waar leer ik NmG?
NmG kunt u leren in een cursus. De omgeving moet het echter ook kunnen, dus familieleden, vrienden en collega’s kunnen ook aan een cursus meedoen. Cursussen worden gegeven door GGMD (www.ggmd.nl). U kunt ook bij het NC PLD informeren.

Spraakafzien

Wat is spraakafzien en hoe leer ik dat?
Spraakafzien betekent dat men aan de lipbewegingen, mimiek en houding als het ware 'ziet' wat er gezegd wordt. Letterlijk valt (na training) ongeveer een derde van de tekst van de lippen af te lezen. Er is dus meer informatie nodig b.v. door de gelaatsuitdrukking. Wanneer men slechthorend wordt gaat men vanzelf meer op de monden letten. Door onder deskundige leiding te oefenen kunt u dit nog beter leren. Dit kan bij een logopedist. Degene die spreekt moet wel goed articuleren, vandaar dat partners ook vaak betrokken worden bij het leren van spraakafzien. De NVVS heeft in diverse plaatsen oefengroepen (www.nvvs.nl).

Tolken

Wat is een schrijftolk?
Een schrijftolk vertolkt gesproken tekst, letterlijk of samengevat, in getypte tekst. Deze wordt getypt met een speciaal toetsenbord: het Veyboard^©. De dove of slechthorende leest de tekst op het scherm van een laptop. Ook andere informatie, zoals omgevingsgeluiden, wordt weergegeven. Een schrijftolk kan ingezet worden in allerlei situaties zoals bij gesprekken met hulpverleners, het volgen van onderwijs of cursussen, een familiebijeenkomst of een vergadering.

Hoe vraag ik vergoeding voor een (schrijf)tolk aan?
Voor de privé-situatie kunt u zogenaamde 'leefuren' aanvragen bij Menzis Zorgkantoor Arnhem. Informatie en een aanmeldformulier vindt u op www.menziszorgkantoren.nl onder de kop 'Doventolk'. U heeft een verklaring of audiogram van uw arts of audioloog nodig. Dit betreft 30 uren per jaar. Voor werk en onderwijs kunt u een aanvraag indienen bij een UWV-kantoor (www.uwv.nl). Voor werk is dit mogelijk tot 15% van de contracturen. Voor onderwijs geldt een voorziening van 100%. Ook hier is een verklaring van een arts of audioloog (audiogram en gehandicaptenstatus) noodzakelijk.

Hoe vind ik een schrijftolk of gebarentolk?
Via het register van tolken kunt u een tolk vinden bij u in de buurt (www.stichtingrtg.nl). U kunt ook bemiddeling vragen bij Tolknet (www.tolknet.org).

Preventie

Hoe kan ik mijn nog goede oor beschermen tegen lawaai(doofheid)?
U kunt in situaties met veel lawaai (café, concert, motorrijden) gebruik maken van gehoorfilters. Dit is een soort dopje in het oor. De luxere exemplaren zijn in te stellen op verschillende situaties. Zij zijn te verkrijgen bij audiciens en veelal in apotheken, drogisterijen en motorzaken. U kunt zich uitgebeider laten informeren bij een vestiging van Oorakel (www.oorakel.nl).

Apparatuur

Wat is er aan apparatuur als je gehoor ineens slecht wordt?
Gehoorapparaten kent iedereen. Er zijn er die in het oor, en die achter het oor worden gedragen. Daarnaast bestaan er nog veel mogelijkheden zoals microfoons, ringleidingen maar ook tril- en flitsapparaten, aangepast op de situatie van de dove of slechthorende. U kunt zich in het algemeen laten informeren bij een vestiging van Oorakel (www.oorakel.nl). Voor een goed persoonlijk advies kunt u terecht bij een Audiologisch Centrum (voor adressen zie www.fenac.nl).

Wat is een Cochleair Implantaat?
Een cochleair implantaat of kortweg CI is een electronische prothese die het buiten-, midden- en binnenoor overbrugt. Het zet geluid om in electrische pulsen die de gehoorzenuw stimuleren. Met een CI kunnen personen die geen of nog maar een beperkt restgehoor bezitten opnieuw klanken, geluiden en spraak waarnemen. Een CI is echter geen wondermiddel, noch een 1:1 vervanging van het natuurlijke gehoor. CI-geïmplanteerden moeten veelal opnieuw leren horen; dit vergt tijd, oefening en geduld. Ook zullen CI-geïmplanteerden nooit zo goed kunnen horen als een "normaal" persoon; zij zijn en blijven op zijn best slechthorend.

Kom ik in aanmerking voor een Cochleair Implantaat?
Normaal gesproken komen volwassenen en oudere kinderen die in de eerste levensjaren een normale ontwikkeling van spraak en taal hebben doorgemaakt, en daarna een ernstig gehoorverlies aan beide oren hebben ondergaan, in aanmerking; dus postlinguale doven en ernstig slechthorenden. Internationaal worden de volgende ruime criteria gehanteerd: gehoor slechter dan 90 dB en spraakverstaan minder dan 30%.
Verder komen jonge kinderen (1 tot 7 jaar) die ernstig slechthorend of doof zijn geboren, in aanmerking. Bij deze groep is het van belang dat de implantatie zo snel mogelijk plaatsvindt, meestal tussen het 2e en 4e levensjaar.

Lotgenoten

Ik ben ineens slechthorend geworden. Hoe kom ik in contact met lotgenoten?
Het kan erg plezierig zijn contact te hebben met lotgenoten, voor herkenning van de eigen situatie, tips en begrip. De Stichting Plotsdoven biedt deze mogelijkheid (www.stichtingplotsdoven.nl) en ook de Nederlandse Vereniging voor Slechthorenden (www.nvvs.nl). U kunt op internet via diverse forums contact leggen met lotgenoten, een aantal daarvan staat vermeld onder 'links' op deze site.

web counter